Związek Polaków na Łotwie

W 1990 roku 14 stycznia na Zjezdzie Polaków z całej Łotwy Towarzystwo Kultury Polskiej zostało przekształcone w Związek Polaków na Łotwie, który jest prawnym spadkobiercą polskich organizacji przedwojennych (1900-1941), w tym również polskich zjednoczeń katolickich. Naszym celem jest uchronienie od zagłady kulturowej tożsamości Polaków na Łotwie i rozwój językowy, ochrona i identyfikacja zabytków kultury polskiej na terenie Łotwy.

W czasach sowieckich polityka państwa była kierowana na zagładę byłego dorobku kulturalnego. Zamknięto polskie szkoły, stopniowo niszczono pałacyki, folwarki, ogrody, pomniki,cmetarze i inne pomniki kultury polskiej na Łotwie.

Wanda Puķe (ur.Bok) w 1978 roku założyła Klub przyjaciół Polski „Polonez” w Domu Kultury Budowniczych w Rydze w celu połączenia Polaków, na podstawie którego w1988 roku powstało Towarzystwo Kultury Polskiej. Podobne Towarzystwa zaczęły powstawać w miastach Daugawpiłsie (b.Dyneburgu), Rezekne (b.Rzeżycy), Iłukście, Jełgawie, które połączyły się w Związek Polaków na Łotwie z jednogłośnie wybranym prezesem ś.p. Itą Marią Kozakiewicz.

Jednocześnie zaczęły powstawać polskie szkoły. Pierwsze klasy były założone w lotewskiej średniej szkole nr 3 w Rydze, a w Daugawpiłsie przy Uniwersytecie. Dziś mamy pięć szkół: trzy średnie – w Rydze, Daugawpiłsie i Rezekne oraz dwie podstawowe – w Krasławie i Jekabpiłsie (b.Jakubowo).

Zaczęły powstawać chóry, które śpiewały przeważnie polskie piosenki. Obecnie mamy chóry: w Rydze (Polonez, Wisła), w Daugawpiłsie (Promień), w Rezekne (Jutrzenka), w Krasławie (Strumień). Mamy również mniejsze lub większe zespoły taneczne polskiego tańca ludowego.

Na Łotwie mieszka ponad 60 tysięcy Polaków i osób polskiego pochodzenia przyznających się do polskich korzeni. Niestety, bardzo dużo z nich słabo zna język polski (w skutku rusyfikacji).

Największe skupiska Polaków mieszkają w Daugawpiłsie i Rydze, we wschodniej części Łotwy Latgalii (również na terenach byłych Inflant).
Stowarzyszenie Związek Polaków na Łotwie ma 15 Oddziałów. Stowarzyszenie ZPŁ posiada bardzo malutką siedzibę w Rydze w gmachu Asocjacji Towarzystw Kultur Narodowych Łotwy im. Ity Kozakiewicz.

Właśnie Ita Kozakiewicz była inicjatorką i założycielką tej Asocjacji.
Adres siedziby Stowarzyszenia Związek Polaków na Łotwie:
Slokas ielā 37, Rīga LV-1048, Latvija/Łotwa; telefon/fax +371 67614034

Na Łotwie działają:
Liga Polskich Kobiet – zajmuje się pracą charytatywną,
Dom Polski w Daugawpiłsie: Varšavas ielā 30, Daugavpils LV-5404,
Przedszkole Polskie w Daugawpiłsie: Vienības ielā 38b, Daugavpils LV-5400,

Szkoły Polskie na Łotwie:
Polska Szkoła Średnia im. Ity Kozakiewicz: Nīcgales ielā 15, Rīga LV-1035,
Polska Szkoła Średnia im. Józefa Piłsudskiego: Varšavas ielā 2, Daugavpils LV-5404,
Polska Szkoła Średnia im. Stefana Batorego: Lubānas ielā 49, Rēzekne LV-4601,
Polska Szkoła Podstawowa: Rēzeknes ielā 46, Krāslava LV-5601